Jak legalnie dorabiać bez zakładania firmy? Zasady, limity i obowiązki – poradnik po działalności nierejestrowanej
1. Czym jest działalność nierejestrowana?
Działalność nierejestrowana (zwana też nierejestrową lub nierejestrowaną działalnością gospodarczą) to legalna forma zarobkowania, która nie wymaga formalnej rejestracji firmy w CEIDG. Jej istotą jest możliwość drobnego zarobkowania – np. z rękodzieła czy sprzedaży internetowej – bez konieczności zakładania działalności gospodarczej i ponoszenia związanych z tym kosztów, takich jak składki ZUS.
2. Jakie są warunki prowadzenia działalności nierejestrowanej?
Aby móc legalnie prowadzić działalność nierejestrowaną, trzeba spełnić wszystkie poniższe warunki:
- brak zarejestrowanej działalności gospodarczej w ciągu ostatnich 60 miesięcy (czyli przez ostatnie 5 lat).
- miesięczne przychody z działalności nie mogą przekroczyć 75% minimalnego wynagrodzenia brutto. [planowany nowy projekt przepisów przewiduje zmiany na rozliczenia kwartalne, ale dopóki nie wejdzie w życie przyjmujemy miesięczne rozliczenie].
- Działalność nie może wymagać koncesji, zezwoleń lub wpisu do rejestrów działalności regulowanej (np. usługi ochroniarskie, transport osobowy, apteka).
- Osoba prowadząca działalność musi mieć pełną zdolność do czynności prawnych, czyli być pełnoletnia i nieubezwłasnowolniona.
3. Jakie są zalety działalności nierejestrowanej?
Dzięki temu rozwiązaniu osoby fizyczne mogą przetestować swój pomysł na biznes, budować pierwszą bazę klientów i zdobywać doświadczenie rynkowe bez ryzyka finansowego.
4. Czy muszę prowadzić jakąś ewidencję?
Tak – mimo braku rejestracji, jesteś zobowiązany do prowadzenia uproszczonej ewidencji przychodów, w której zapisujesz każdą sprzedaż z datą, kwotą i tytułem. Jest to ważne z dwóch powodów:
- ułatwia kontrolowanie limitu przychodu – po jego przekroczeniu musisz zarejestrować działalność.
- ułatwia prawidłowe rozliczenie się z urzędem skarbowym na koniec roku.
Uproszczona ewidencja może być prowadzona w excelu, wordzie lub zwykłym zeszycie. Chodzi tu o zbieranie i monitorowanie rozliczeń do potrzeb m.in. określania limitów dla działalności nierejestrowanej.
5. Czy działalność nierejestrowana to na pewno legalne rozwiązanie?
Tak, działalność nierejestrowana została wprowadzona do polskiego porządku prawnego ustawą Prawo przedsiębiorców. Jej celem było ułatwienie wejścia na rynek osobom, które chcą zarabiać niewielkie kwoty na własnych usługach czy produktach, ale nie są gotowe na pełną rejestrację działalności.
6. Czy mogę prowadzić działalność nierejestrowaną przez wiele lat?
Tak, o ile cały czas spełniasz ustawowe warunki, czyli przede wszystkim nie przekraczasz limitu przychodów. Nie ma ograniczenia czasowego, które zmuszałoby do przejścia na pełnoprawną działalność.
7. Co się stanie, jeśli przekroczę limit przychodu?
W miesiącu, w którym przekroczysz ustawowy limit jesteś zobowiązany do:
- Zarejestrowania działalności gospodarczej w CEIDG w ciągu 7 dni od dnia przekroczenia limitu.
- Od tej pory musisz także opłacać składki ZUS i rozliczać się jak przedsiębiorca.
8. Czy działalność nierejestrowana podlega pod RODO i prawo konsumenckie? Czy na działalności nierejestrowanej muszę wdrożyć RODO, politykę prywatności czy posiadać Regulamin sprzedaży?
Tak – nawet jako osoba fizyczna oferująca towary lub usługi, jesteś zobowiązana do przestrzegania:
- RODO – czyli przetwarzania danych osobowych klientów zgodnie z prawem.
- Prawa konsumenckiego – klient ma m.in. prawo do reklamacji, zwrotu towaru zakupionego przez internet w ciągu 14 dni, a także prawo do pełnej informacji przed zawarciem umowy.
9. Działalność nierejestrowana a VAT – czy muszę się rejestrować?
Większość osób prowadzących działalność nierejestrowaną nie musi rejestrować się jako podatnik VAT, ponieważ korzysta ze zwolnienia podmiotowego (przychód do 200 000 zł rocznie).
Ale uwaga: w przypadku niektórych branż (np. usługi doradcze) zwolnienie z VAT nie przysługuje i konieczna jest rejestracja do VAT mimo braku rejestracji działalności.
10. Czy mogę prowadzić działalność nierejestrowaną jako student lub emeryt?
Tak – działalność nierejestrowaną może prowadzić każdy, kto ma pełną zdolność do czynności prawnych i spełnia ustawowe warunki. Nie ma przeszkód, by taką formę zarobkowania wybrał student, emeryt czy osoba pracująca na etacie.
11. Czy mogę sprzedawać swoje wyroby (np. rękodzieło, ceramikę, biżuterię) przez internet?
Tak, sprzedaż przez internet – także na platformach takich jak Allegro, OLX czy przez własny sklep internetowy – jest jak najbardziej dopuszczalna. Warunkiem jest, by nie przekraczać limitu przychodów i nie prowadzić działalności wymagającej koncesji lub zezwoleń. Pamiętaj jednak, że nawet przy małej skali musisz dbać o prawa konsumenta, jasny regulamin sprzedaży i dostępność danych kontaktowych.
12. Czy mogę wykonywać usługi w ramach działalności nierejestrowanej?
Takie było założenie przy wprowadzaniu przepisów. Niestety, aktualnie interpretacje wskazują, że w przypadku świadczenia usług zawierasz z klientem umowę zlecenie, w związku z czym Twój klient powinien zgłosić tę umowę do Urzędu Skarbowego/ ZUS.
13. Czy mogę reklamować swoją działalność nierejestrowaną?
Tak – możesz prowadzić stronę internetową, profil w mediach społecznościowych, wrzucać ogłoszenia na OLX, wystawiać się na kiermaszach, a nawet mieć wizytówki. Ważne jest, by reklama nie wprowadzała klientów w błąd i nie sugerowała, że jesteś firmą, jeśli nią nie jesteś. Możesz używać własnej nazwy, ale warto zaznaczyć, że działasz jako osoba fizyczna. Pamiętaj jednak o tym, by posiadać Politykę prywatności, która opisuje zasady przetwarzania danych oraz inne dokumenty – jeśli np. do promocji wykorzystujesz opinie, konkursy lub newsletter.
14. Czy mogę prowadzić działalność nierejestrowaną w mieszkaniu?
Tak, o ile nie zakłócasz spokoju sąsiadom i lokal nie jest objęty zakazem prowadzenia działalności. Warto sprawdzić, czy regulamin wspólnoty lub spółdzielni nie zawiera ograniczeń. Prowadzenie działalności z domu jest popularne i legalne.
15. Czy mogę zatrudniać kogoś w ramach działalności nierejestrowanej?
Nie. Działalność nierejestrowana jest przeznaczona wyłącznie dla jednej osoby fizycznej. Nie możesz zatrudniać pracowników ani zlecać pracy innym osobom na umowę o pracę, zlecenie czy dzieło w imieniu swojej „działalności”. Ewentualnie możesz skorzystać z usług podwykonawcy jako osoba prywatna, ale nie jako „firma”.
16. Czy działalność nierejestrowana jest opłacalna?
Tak – zwłaszcza dla osób początkujących, które chcą przetestować swój pomysł bez ryzyka. Brak ZUS, niskie koszty, uproszczona księgowość i elastyczne formy działania to ogromne atuty. Warto jednak pamiętać, że działalność nierejestrowana to forma przejściowa, a nie rozwiązanie na dłuższą metę dla rozkręconego biznesu.
17. Czy mogę prowadzić działalność nierejestrowaną sezonowo (np. tylko latem)?
Tak – nic nie stoi na przeszkodzie, by zarobkować tylko przez część roku. W praktyce wiele osób traktuje działalność nierejestrowaną jako dodatkowe, sezonowe źródło dochodu – np. sprzedaż na jarmarkach świątecznych, sprzedaż przetworów w wakacje.
18. Czy muszę zgłaszać działalność nierejestrowaną do urzędu skarbowego?
Nie – rozpoczęcie działalności nierejestrowanej nie wymaga żadnego zgłoszenia do US ani CEIDG. Jedyny obowiązek to wykazanie dochodu w rocznym zeznaniu PIT. Pamiętaj jednak, że w razie konieczności (np. rejestracji do VAT) obowiązki mogą się zmienić.
- Jeśli masz wątpliwości, czy Twoja sytuacja wymaga dodatkowych zgłoszeń – zapraszamy do kontaktu z nami. Chętnie pomożemy Ci przeanalizować konkretny przypadek i dobrać bezpieczne rozwiązanie.
19. Czy mogę łączyć działalność nierejestrowaną z umową zlecenie?
Tak – nie ma przeszkód prawnych, by łączyć działalność nierejestrowaną z innymi formami zatrudnienia, jak umowa zlecenie, dzieło czy etat. Warto jednak monitorować przychody z działalności, by nie przekroczyć ustawowego limitu.
20. Co jeśli w okresie rozliczeniowym przekroczę limit tylko o kilka złotych?
Niestety – nawet niewielkie przekroczenie limitu (np. o 10 zł) skutkuje utratą prawa do prowadzenia działalności nierejestrowanej i obowiązkiem zarejestrowania firmy w CEIDG w ciągu 7 dni. Dlatego tak ważne jest prowadzenie rzetelnej ewidencji przychodów.
21. Czy mogę mieć stronę internetową z formularzem kontaktowym?
Tak, możesz korzystać ze strony internetowej – również z formularzem kontaktowym. Musisz jednak pamiętać, że zbierając dane osobowe (np. imię, adres e-mail), jesteś zobowiązany do poinformowania użytkowników o przetwarzaniu tych danych, czyli wdrożenia polityki prywatności zgodnej z RODO.
Powinieneś także jasno wskazać kto jest administratorem danych, w jakim celu je przetwarzasz i jakie prawa przysługują użytkownikom.
- Jeśli nie masz jeszcze polityki prywatności,
22. Co się stanie, jeśli prowadząc działalność nierejestrowaną popełnię błąd (np. brak ewidencji, niewykazanie dochodu)?
Konsekwencje zależą od rodzaju naruszenia:
- brak ewidencji – może skutkować problemami w razie kontroli i trudnościami z udowodnieniem limitu,
- brak wykazania dochodu – grozi karą za niezłożenie PIT lub zaniżenie podstawy opodatkowania,
- przekroczenie limitu i brak rejestracji – może być potraktowane jako prowadzenie działalności bez wpisu do CEIDG, co podlega karze grzywny.
👉 Jeśli masz wątpliwości co do formalności lub chcesz uniknąć błędów
23. Jakie są najczęstsze błędy popełniane przy prowadzeniu działalności nierejestrowanej?
Do najczęstszych błędów należą:
- brak ewidencji przychodów, co uniemożliwia wykazanie, że nie przekroczono limitu,
- nieświadome przekroczenie limitu, np. przez nieuwzględnienie kosztów przesyłki w przychodach brutto,
- brak rozliczenia w PIT, co może skutkować karą od urzędu skarbowego,
- nieprawidłowe stosowanie zwolnienia z VAT, szczególnie przy usługach doradczych,
- niewystawianie rachunków lub faktur, co jest obowiązkiem na żądanie klienta,
- niespełnienie obowiązków wobec konsumenta, np. brak prawa do zwrotu.
24. Czy urząd skarbowy może mnie skontrolować?
Tak – prowadzenie działalności nierejestrowanej nie wyklucza kontroli skarbowej. Urząd może sprawdzić, czy:
- dochody zostały wykazane w zeznaniu rocznym,
- nie została przekroczona granica przychodów,
- nie prowadzisz de facto działalności gospodarczej – bez rejestracji i wymaganych zgłoszeń.
Dobra dokumentacja i rzetelne prowadzenie ewidencji przychodów to najlepsza ochrona przed ewentualnymi konsekwencjami.
👉 Jeśli chcesz się upewnić, że Twoja działalność jest prowadzona zgodnie z prawem
25. Czy muszę mieć konto firmowe w banku?
Nie – działalność nierejestrowana nie wymaga posiadania konta firmowego. Możesz korzystać z prywatnego rachunku bankowego, ale warto oddzielić transakcje prywatne od sprzedaży – np. założyć osobne konto osobiste dedykowane tylko do działalności.
26. Czy działalność nierejestrowana może być wspólna (np. z małżonkiem)?
Nie – działalność nierejestrowaną może prowadzić wyłącznie jedna osoba fizyczna. Nie ma możliwości założenia działalności nierejestrowanej w formie spółki, nawet cywilnej. Jeśli współpracujecie z kimś bliskim, każda osoba musi prowadzić swoją własną aktywność w ramach dopuszczalnych limitów.
27. Czy mogę korzystać z dotacji lub dofinansowania?
Do tej pory takie dotacje nie występowały, ale wszystko może się zmienić. Osoby prowadzące działalność nierejestrowaną co do zasady nie mają dostępu do dotacji z urzędu pracy czy funduszy unijnych, które są przeznaczone dla zarejestrowanych przedsiębiorców lub osób, które potrzebują dofinansowania na założenie działalności. Jeśli planujesz skorzystać z takiej pomocy, rozważ formalne założenie firmy.
28. Czy można prowadzić kilka rodzajów działalności jednocześnie (np. sprzedaż rękodzieła i sprzedaż ciast)?
Tak – działalność nierejestrowana nie ogranicza Cię do jednego rodzaju aktywności, ale ważne, by łączne przychody ze wszystkich źródeł nie przekraczały limitu. Każda z form działalności musi też spełniać kryteria – np. brak wymogu koncesji lub zezwoleń (w przypadku żywności konieczne są konsultacje z sanepidem).
29. Jak przejść z działalności nierejestrowanej na działalność gospodarczą?
Przejście to wygląda tak samo, jak zwykła rejestracja firmy. W ciągu 7 dni od przekroczenia limitu przychodu lub w każdym dowolnym momencie, jeśli chcesz założyć działalność musisz:
- zarejestrować działalność w CEIDG.
- wybrać formę opodatkowania.
- zgłosić się do ZUS jako płatnik składek.
- ewentualnie zarejestrować się do VAT lub uzyskać numer REGON.
Dobrą praktyką jest przygotowanie się do tej zmiany wcześniej – np. wybór biura rachunkowego, narzędzi do fakturowania czy systemów do ewidencji.
👉 Jeśli nie wiesz, od czego zacząć lub boisz się formalności
30. Czy mogę prowadzić działalność nierejestrowaną, jeśli jestem osobą z niepełnosprawnością?
Tak – osoby z niepełnosprawnościami również mogą prowadzić działalność nierejestrowaną, o ile spełniają ogólne warunki. Co więcej, niektóre programy aktywizacji zawodowej mogą wspierać takie osoby w formalizacji działalności, gdy zdecydują się na założenie firmy.
31. Co się stanie, jeśli zapomnę wykazać przychód z działalności w rocznym PIT?
Brak rozliczenia przychodu z działalności nierejestrowanej w PIT może zostać potraktowany jako uchylanie się od opodatkowania, co grozi karą finansową. Jeśli zorientujesz się po czasie, najlepiej złożyć korektę PIT i uregulować zaległy podatek wraz z odsetkami. Działanie dobrowolne minimalizuje ryzyko sankcji.
32. Czy muszę prowadzić działalność nierejestrowaną pod swoim imieniem i nazwiskiem?
Nie musisz używać wyłącznie swojego imienia i nazwiska – możesz posługiwać się nazwą własną, np. „Warsztat Papierowy” lub „Malowane Emocje”. Pamiętaj jednak, że formalnie nie jesteś przedsiębiorcą, więc nie masz ochrony prawnej jak firma (np. w CEIDG). W regulaminie sprzedaży czy umowach zawsze musisz podać prawdziwe dane osobowe.
Sprawdź Pakiet dokumentów uwzględniający także działalność nierejestrowaną. Wszystkie dokumenty zostały tak stworzone, żebyś z chwilą założenia działalności, dodał tylko dane działalności.
33. Czy mogę wystawiać faktury bez firmy?
Tak – osoba fizyczna prowadząca działalność nierejestrowaną może wystawiać faktury bez NIP-u firmowego, na podstawie swoich danych osobowych (imię, nazwisko, adres). W polu NIP wpisuje się np. kreskę („–”) lub własny numer PESEL lub NIP – o ile posiadasz (w zależności od systemu). Nie jesteś zobowiązany do posiadania kasy fiskalnej ani rejestrowania się jako podatnik VAT (z wyjątkami).
EDUlegalny newsletter
To wyjątkowy Newsletter, który za Ciebie śledzi zmiany prawne oraz przychodzi do Ciebie z odpowiednimi rozwiązaniami w odpowiednim czasie.